Terug naar overzicht
Vanaf jonge leeftijd krijgen intersekse personen te maken met seksueel geweld en seksueel grensoverschrijdend gedrag. Daarbovenop ervaren zij structureel geweld dat samenhangt met hun intersekse zijn. De term intersekse verwijst naar de ervaringen van mensen die geboren zijn met een lichaam dat niet voldoet aan het beeld van man en vrouw zoals de maatschappij die hanteert. De geweldservaringen tegen intersekse personen stapelen zich op over de jaren en vinden vaak herhaaldelijk en gelijktijdig plaats. Dit maakt herstel van deze ervaringen extra lastig en zorgt voor chronische belasting. Zo blijkt uit nieuw onderzoek van Act4Respect en NNID, Expertisecentrum seksediversiteit, naar de ervaringen van intersekse personen met seksueel geweld en seksueel grensoverschrijdende ervaringen (SGSGE). Het is voor het eerst dat dit in Nederland wordt onderzocht.
De respondenten uit dit verkennende kwalitatieve onderzoek rapporteerden uiteenlopende vormen van grensoverschrijding. Genoemd werden: ongewenste aanrakingen of penetratie (ook tijdens medische behandelingen), seksuele druk binnen relaties, online intimidatie, of verbaal geweld
of grensoverschrijdende opmerkingen vanuit de omgeving, zoals familie en vrienden. Deze ervaringen deden zich voor in uiteenlopende situaties: tijdens het uitgaan, daten, in relaties, op het werk, thuis, en in medische contexten.
Maatschappelijke normen en macht
Belangrijke thema’s die naar voren komen uit het onderzoek zijn de rol van maatschappelijke normen, macht en controle. Veel verhalen gaan over hoe intersekse personen zich moesten aanpassen aan maatschappelijke normen en verwachtingen, zoals hoe je je als man of vrouw moet gedragen, hoe je lichaam eruit hoort te zien of wanneer en hoe je seks hoort te hebben. Dit werd bijvoorbeeld geadresseerd bij niet-noodzakelijke medische behandelingen die vaak gericht zijn op het ‘normaliseren’ van hun lichaam vanuit een heteroseksueel perspectief, zoals door behandelingen die penetratie mogelijk moesten maken in de vagina. De machtsverhoudingen in de medische wereld zorgden ervoor dat grenzen moeilijk bespreekbaar waren. Ook binnen relaties en bij het uitgaan resulteerden stereotiepe verwachtingen in seksueel grensoverschrijdende ervaringen. Pas later beseften sommigen dat hun ervaringen grensoverschrijdend waren geweest. Geheimhoudingsadviezen door artsen en ouders maken het aangeven van grenzen ook in deze context lastig, omdat nooit geleerd is over het eigen lichaam te praten.
Maatschappelijke verandering en steun
Veel deelnemers zochten hulp voor hun ervaringen met seksueel en medisch geweld of krijgen dit nog steeds, bijvoorbeeld via therapie of psychologische begeleiding. Het verwerkingsproces is voor velen nog gaande. Sommige respondenten zijn gelukkig in hun relatie, maar dragen
hun ervaringen wel met zich mee. Eén persoon verwoordde het als volgt: “als dit alles niet was gebeurd rondom de medische behandelingen, had ik een veel leuker en liefdevoller leven gehad.”
Respondenten pleiten voor meer openheid en bewustwording rond intersekse. Er is behoefte
aan zichtbaarheid, erkenning en acceptatie van seksediversiteit onder mensen. De deelnemers willen af van geheimhouding en vinden dat de zeggenschap over het eigen lichaam niet langer bij artsen mag liggen. Meer bewustzijn, erkenning en passende ondersteuning kunnen bijdragen aan herstel, veiligheid en autonomie voor intersekse personen.