Terug naar overzicht
Op 1 april is het huwelijk in Nederland precies 25 jaar opengesteld voor paren van gelijk geslacht. Een feestelijk moment, want op 1 april 2001 was Nederland het eerste land ter wereld waar paren van gelijk geslacht konden trouwen. Inmiddels is het huwelijk opengesteld in meer dan 30 landen.
Er zijn sinds 1 april 2001 in Nederland 36 duizend paren van hetzelfde geslacht getrouwd, zo berichtte het CBS berichtte op 27 maart.
Het huwelijksjubileum wordt in de nacht van 31 maart op 1 april 2026 onder meer gevierd in het Amsterdamse stadhuis. Daar werden op 1 april 2001 ook de eerste huwelijken tussen paren van gelijk geslacht ter wereld gesloten. Bij de viering is onder meer burgemeester Halsema aanwezig, activisten voor openstelling van het huwelijk, COC-voorzitter Myrtille Danse en de eerste echtparen die precies 25 jaar geleden op dezelfde plek trouwden.
Een van die echtparen zijn Hélène Faasen en Anne-Marie Thus. Zij werden in 2001 het eerste getrouwde vrouwenpaar ter wereld. ‘Het was heel bijzonder dat eindelijk iederéén mocht trouwen, dus ook wij als lesbisch stel,’ zegt Hélène in een gesprek met COC. ‘Voor ons ging het trouwen vooral om het hebben van gelijke rechten’, aldus haar echtgenote Anne-Marie Thus.
Gelijke rechten waren ook de reden dat COC zich in de jaren 1990 aansloot bij de strijd voor openstelling van het huwelijk. ‘We kwamen uit de aidscrisis, en mensen mochten in die tijd soms zelfs hun stervende partner niet in het ziekenhuis bezoeken omdat ze niet getrouwd waren en de familie het niet toestond. Het leidde tot hartverscheurende tafrelen’, aldus een COC-woordvoerder.
Naast gelijke rechten, was ook erkenning voor veel mensen belangrijk. De liefde en relatie van paren van gelijk geslacht werd dankzij openstelling van het huwelijk door de wet op de zelfde manier erkend als die van paren van verschillend geslacht.
De strijd voor openstelling van het huwelijk werd in de jaren negentientachtig aangevoerd door activisten en juristen, zoals Kees Waaldijk, Jan Wolter Wabeke en de hoofdredacteur van de Gaykrant Henk Krol. COC sloot zich daar begin jaren negentiennegentig bij aan.
Ook in de Tweede Kamer ontstond een groep voorstanders van openstelling van het huwelijk. Boris Dittrich (D66), Mieke van der Burg (PvdA) en Anne Lize van der Stoel (VVD) trokken daarbij samen op. Mede op hun aandringen werd openstelling van het huwelijk in 1998 opgenomen in het regeerakkoord van PvdA, VVD en D66. Daarna kwam wetgeving in een stroomversnelling. Uiteindelijk leidde het tot de openstelling van het huwelijk op 1 april 2001.
Sindsdien volgden meer dan 30 landen het Nederlandse voorbeeld, zoals België in 2003, Spanje in 2005 en Zuid-Afrika in 2006. Dankzij een uitspraak van het Hooggerechtshof werd het huwelijk in 2015 opengesteld in de Verenigde Stagen. Meest recent is de openstelling van het huwelijk in Thailand, op 23 januari 2025.
Na openstelling van het huwelijk werd Nederland wat zelfgenoegzaam als het gaat om lhbti+ emancipatie. Een staatssecretaris uit die tijd zei zelfs dat de emancipatie wel ‘klaar was’. COC wees erop dat lhbti+ scholieren nog steeds gepest worden en mensen nog steeds klappen krijgen omdat ze hand in hand over straat lopen.
In 2026 staat Nederland nog maar op de 13e plaats in Europa van landen die lhbti+ mensenrechten goed regelen. Het aantal meldingen van geweld en discriminatie tegen de regenbooggemeenschap verdubbelde bijna in twee jaar tijd.
Daarom roept COC het nieuwe kabinet en de Tweede Kamer in de Volkskrant op om direct aan de slag te gaan voor een land waar iedereen zichtbaar zichzelf kan zijn. ‘Laten we weer voorop gaan lopen in de wereld, zoals in die aprilnacht van vijfentwintig jaar geleden’, aldus voorzitter Myrtille Danse.